Biểu Tượng Con Nghê Trong Văn Hóa Việt Nam, Hình Tượng Con Nghê Trong Văn Hóa Việt Nam

Với những biểu hiện vô cùng phong phú của “Con Nghê” trong nghệ thuật tạo hình của người Việt thì việc phân loại biểu tượng Nghê là một công việc không hề dễ dàng. Do con Nghê không có các huyền thoại đi kèm như Rồng hay Kỳ lân nên việc phân loại Nghê theo nguồn gốc (tên gọi, huyền thoại) là bất khả thi.

Đang xem: Con nghê trong văn hóa việt nam

Vì vậy, chúng ta chỉ có thể phân loại linh vật biểu tượng này dựa trên các tiêu chí phân loại sau: Phân loại theo hình thức biểu hiện; phân loại theo vị trí đặt; phân loại theo chức năng sử dụng; phân loại theo giai đoạn lịch sử; phân loại theo khu vực địa lý.Từ việc phân loại, chúng ta mới có thể xác định được các giá trị của biểu tượng Nghê trong văn hóa Việt Nam.

Phân loại theo hình thức biểu hiện

*
*
*
*
*
*
*

Khi nói đến nghệ thuật thì “tự do sáng tạo” là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Điều này không chỉ đúng với nghệ thuật hiện đại ngày hôm nay mà còn đúng với nghệ thuật dân gian của cha ông ta ngày xưa. Đơn cử con rồng, ở thời Lý, ngay sau nghìn năm Bắc thuộc, người dân Đại Việt được hưởng tự do, độc lập. Trong bối cảnh đó con rồng thời Lý ra đời và đã khẳng định được giá trị nghệ thuật vượt lên mọi đồ án rồng khác, trở thành một kiệt tác nghệ thuật của Đại Việt. Vẫn là con rồng, nhưng đến giai đoạn cuối nhà Nguyễn bị áp chế mọi bề của triều đình nhà Thanh, con rồng thời kỳ này trở nên gò ép, gai góc, lệ thuộc và thiếu sáng tạo. Vì vậy, có thể nói rằng, yếu tố tự do được thể hiện qua nghệ thuật tạo hình con Nghê trong các triều đại phong kiến ở Việt Nam là sự tự do về nghệ thuật gần như tuyệt đối. Ngoài sự tự do về ý tưởng (không bị áp đặt về tư tưởng của triều đình), các nghệ nhân dân gian còn được tự do hư cấu (vì Nghê là một con vật hư cấu) và đặc biệt là tự do sáng tạo. Với sự tự do tuyệt đối về quy mô và kiểu thức sáng tạo, các nghệ nhân dân gian có thể tùy ý tạo nên những con Nghê với hình thức và màu sắc theo ý tưởng của riêng mình,… Chính sự “tùy ý” này đã đưa con Nghê đến đỉnh cao của sự sáng tạo trong nền nghệ thuật dân gian Việt Nam. Là một linh vật hư cấu, con Nghê tích hợp các yếu tố từ nghệ thuật dân gian đến nghệ thuật cung đình, từ nghệ thuật bản địa đến nghệ thuật du nhập. Các yếu tố văn hóa từ Trung Hoa, Ấn Độ, Champa, Xiêm La, Chân Lạp, Ai Lao thông qua các con vật/linh vật khác được các nghệ nhân tích hợp lại qua trí tưởng tượng của họ để biến thành những linh vật mới mang dấu ấn nghệ thuật của riêng họ. Đáng tiếc là người Việt không có thói quen ghi tên mình hoặc các thông tin có liên quan lên tác phẩm của mình nên những kiệt tác mà chúng ta được chiêm ngưỡng ngày hôm nay đều không có một thông tin nào về tác phẩm và tác giả của chúng.(8) Với vô số tác phẩm, vô số tác giả và vô vàn cách thức biểu hiện khác nhau nhưng biểu tượng con Nghê vẫn có những đặc tính riêng khiến chúng ta không thể nhầm với một số loài vật/linh vật khác. Vậy điều gì khiến cho con Nghê – một linh vật hư cấu – có được đặc tính riêng như vậy? Câu trả lời đó là tính biểu tượng trong nghệ thuật.(9) Có thể nói rằng, nếu tính tự do trong nghệ thuật giúp cho biểu tượng con Nghê đạt đến đỉnh cao của sự sáng tạo thì tính biểu tượng trong nghệ thuật lại là yếu tố giúp cho con Nghê xác định được đặc tính riêng – Đó là tính bản địa. Chính đặc tính này là cơ sở để các nhà chuyên môn cũng các cơ quan quản lý khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam qua biểu tượng con Nghê trong “cuộc chiến” Nghê – sư tử đang diễn ra hiện nay. Biểu tượng Nghê đã tồn tại hàng nghìn năm qua với bao thăng trầm của lịch sử nhưng nó vẫn tồn tại và phát triển trong văn hóa Việt Nam trở nên một linh vật biểu tượng đặc trưng trong văn hóa Việt Nam. Có điều đó là do những giá trị tự thân của con Nghê nhưng cũng phải nói thêm rằng trong quá khứ người Hán chưa “đếm xỉa” đến một con vật “hạ đẳng” như con Nghê trong suốt quá trình Hán hóa hàng nghìn năm của họ. Dường như họ chỉ đặt nặng sự đối phó quân sự với người Việt. Nhưng giờ đây dường như họ đã nhận ra sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam nên đã và đang bắt đầu một quá trình hủy diệt văn hóa mới từ những linh vật “tầm thường” như con Nghê. Nếu điều này là có thực thì nguy cơ người Việt bị “diệt chủng” như người Mãn là có thể xảy ra vì những thành tố văn hóa của người Việt lại bị hủy hoại bằng chính bàn tay người Việt. Điều này còn nguy hiểm hơn cả mật lệnh của Minh Thành Tổ gửi tổng binh Chu Năng: “Một khi binh lính vào nước Nam, trừ các sách kinh và bản in của đạo Phật, đạo Lão thì không thiêu hủy; ngoài ra hết thảy mọi sách vở văn tự, cho đến cả những loại ca lý dân gian, hay sách dạy trẻ, như loại sách có câu “Thượng đại nhân, khưu ất dĩ” một mảnh một chữ đều phải đốt hết. Khắp trong nước phàm những bia do Trung Quốc dựng từ xưa đến nay thì đều giữ gìn cẩn thận, còn các bia do An Nam dựng thì phá sạch hết thảy, một mảnh một chữ chớ để còn.”(10)

Kết luận

Qua nghiên cứu biểu tượng Nghê trong văn hóa Việt Nam, chúng tôi tạm đi đến một số kết luận bước đầu như sau:

– Nghê là một linh vật thuần Việt nhưng có sự tiếp thu một số thành tố văn hóa bên ngoài từ Ấn Độ, Trung Hoa,…

– Nghê là một linh vật hư cấu được kết hợp bởi chó, Kỳ lân, sư tử cùng nhiều linh vật khác hiện có hoặc từng có sự hiện diện trong văn hóa Việt Nam.

Xem thêm: Top 6 Đặc Sản Làm Món Khai Vị Truyền Thống Việt Nam Ý Tưởng, Món Khai Vị Là Gì

– Biểu tượng Nghê không chỉ là một tập hợp của các giá trị lịch sử và văn hóa mà còn là nơi bảo lưu các giá trị nghệ thuật trong truyền thống của người Việt.

Xem thêm: Bộ Sưu Tập Một Số Hình Ảnh Phong Tục Tập Quán Việt Nam, Phong Tục, Tập Quán Và Tôn Giáo

– Để phân biệt các biểu tượng Nghê trong văn hóa Việt Nam, chúng ta có thể sử dụng các biện pháp phân loại như:

+ Phân loại theo hình thức biểu hiện

+ Phân loại theo vị trí đặt

+ Phân loại theo chức năng sử dụng

+ Phân loại theo giai đoạn lịch sử

+ Phân loại theo khu vực địa lý

Mặc dù là một linh vật mang trong mình những giá trị hết sức đặc sắc của văn hóa truyền thống Việt Nam nhưng việc nhìn nhận, đánh giá về con Nghê Việt Nam hiện nay vẫn chưa được chú ý đúng mức. Chính sự thiếu quan tâm của chúng ta đã khiến cho biểu tượng con Nghê đang bị “thất thế” trước một biểu tượng ngoại nhập, lai căng, đó là sư tử Trung Hoa. Vì vậy, sự tăng cường hiểu biết của chúng ta đối với các giá trị, đặc biệt là các giá trị nghệ thuật, của con Nghê là hết sức cần thiết. Mong rằng, các cơ quan, ban ngành chức năng, các bậc thức giả, các nhà quản lý đặt mối quan tâm đặc biệt đối với biểu tượng này, coi đó như là một cách giải Hán hay thoát Trung đang được bàn luận sôi nổi trong thời gian gần đây.

(Nghiên cứu này được tài trợ bởi Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) trong đề tài mã số VIII1.3-2012.01)

Tài liệu tham khảo

See more articles in category: FAQ

Sale off:

Best post:

5 Bài Giới Thiệu Văn Hóa Việt Nam Bằng Tiếng Anh Cực Hay, Giới Thiệu Về Việt Nam Bằng Tiếng Anh (11 Mẫu)
5 Bài Giới Thiệu Văn Hóa Việt Nam Bằng Tiếng Anh Cực Hay, Giới Thiệu Về Việt Nam Bằng Tiếng Anh (11 Mẫu)
Đặc Trưng Văn Hóa Kiến Trúc Nhà Ở Của Người Việt, Văn Hóa Nhà Ở Của Người Việt
Đặc Trưng Văn Hóa Kiến Trúc Nhà Ở Của Người Việt, Văn Hóa Nhà Ở Của Người Việt
Tìm Về Phong Tục Tập Quán Của Người Sài Gòn Du Xuân, Vài Nét Sinh Hoạt Của Người Sài Gòn Xưa
Tìm Về Phong Tục Tập Quán Của Người Sài Gòn Du Xuân, Vài Nét Sinh Hoạt Của Người Sài Gòn Xưa
Những Đặc Điểm Văn Hóa Vùng Duyên Hải Miền Trung, Đồng Bằng Duyên Hải Miền Trung
Những Đặc Điểm Văn Hóa Vùng Duyên Hải Miền Trung, Đồng Bằng Duyên Hải Miền Trung
Đặc Điểm Ngành Nuôi Trồng Thủy Sản, Ngành Nuôi Trồng Thủy Sản
Đặc Điểm Ngành Nuôi Trồng Thủy Sản, Ngành Nuôi Trồng Thủy Sản
So Sánh Văn Hóa Giữa Việt Nam Và Trung Quốc Và Văn Hóa Phương Tây
So Sánh Văn Hóa Giữa Việt Nam Và Trung Quốc Và Văn Hóa Phương Tây
Nêu Đặc Điểm Của Ngành Công Nghiệp Sản Xuất Hàng Tiêu Dùng, Công Nghiệp Sản Xuất Hàng Tiêu Dùng
Nêu Đặc Điểm Của Ngành Công Nghiệp Sản Xuất Hàng Tiêu Dùng, Công Nghiệp Sản Xuất Hàng Tiêu Dùng
10+ Đoạn Hội Thoại Tiếng Anh Về Lễ Hội Bằng Tiếng Anh Đầy Đủ Nhất
10+ Đoạn Hội Thoại Tiếng Anh Về Lễ Hội Bằng Tiếng Anh Đầy Đủ Nhất
Văn Khấn Đền Cô Bơ Thanh Hóa ? Cô Bơ Và Những Điều Cần Lưu Ý Khi Đi Lễ Đền Cô Bơ
Văn Khấn Đền Cô Bơ Thanh Hóa ? Cô Bơ Và Những Điều Cần Lưu Ý Khi Đi Lễ Đền Cô Bơ
Vì Sao Theo Triết Lý Âm Dương Trong Phong Tục Tang Ma Của Người Việt
Vì Sao Theo Triết Lý Âm Dương Trong Phong Tục Tang Ma Của Người Việt
Đặc Trưng Lò Pizza Truyền Thống Ý, Các Loại Lò Nướng Pizza
Đặc Trưng Lò Pizza Truyền Thống Ý, Các Loại Lò Nướng Pizza
Top 32 Cảnh Đẹp Ở Đà Lạt Bạn Không Nên Bỏ Lỡ, Top 20 Địa Điểm Du Lịch Đà Lạt Đẹp Nhất Năm 2021
Top 32 Cảnh Đẹp Ở Đà Lạt Bạn Không Nên Bỏ Lỡ, Top 20 Địa Điểm Du Lịch Đà Lạt Đẹp Nhất Năm 2021
Tất Tần Tật Nghi Lễ Cưới Hỏi Theo Phong Tục Cưới Hỏi Ở Quảng Ngãi
Tất Tần Tật Nghi Lễ Cưới Hỏi Theo Phong Tục Cưới Hỏi Ở Quảng Ngãi
Tìm Hiểu 3 Cấp Độ Văn Hóa Doanh Nghiệp Của Vinamilk Có Những Điểm Gì Đặc Biệt?
Tìm Hiểu 3 Cấp Độ Văn Hóa Doanh Nghiệp Của Vinamilk Có Những Điểm Gì Đặc Biệt?
Bài Tập Tình Huống Văn Hóa Doanh Nghiệp Có Lời Giải, Bài Tập Lớn Vhdn
Bài Tập Tình Huống Văn Hóa Doanh Nghiệp Có Lời Giải, Bài Tập Lớn Vhdn

Categories