Phong tục truyền thống xưa và nay

(indembassyhavana.org.vn) - Dù là thời xưa tuyệt nay, Tết Nguyên đán vẫn là ngày lễ cổ truyền lớn nhất của người Việt. Không chỉ là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ với năm mới, Tết còn chứa đựng cả quan liêu niệm sống cũng như những phong tục, tín ngưỡng sâu sắc, độc đáo sở hữu đậm nét văn hóa dân tộc.

Bạn đang xem: Phong tục truyền thống xưa và nay


*
Nghệ nhân Ánh Tuyết với mâm cỗ Tết truyền thống Hà Nội. Ảnh: Đinch Thị Thuận/TTXVN

Xưa: ăn Tết

Người xưa ao ước Tết ko chỉ là để được nghỉ ngơi mà lại quan liêu trọng, xung quanh năm vất vả, bận rộn ăn uống đơn giản, chỉ gồm ngày Tết mới được ăn những những món ngón. Do đó, việc chuẩn bị cho việc ăn Tết rất được crúc trọng.

Đầu tiên là nuôi lợn. Giống lợn quê đến ăn cám nấu cây chuối, dọc khoai tốt lộc bình tấm, sức lớn mỗi tháng chỉ 4-6 kilogam, đề nghị để đạt trọng lượng 50-60kg thịt cho một ngày Tết, phải nuôi từ đầu năm.

Việc gói bánh chưng cũng được chuẩn bị từ rất sớm. Ngay từ đầu tháng Chạp, mọi người đã lo sở hữu gạo nếp, đậu xanh... để sẵn. Thậm chí lá dong, lạt buộc... cũng phải lo liệu trước, ko đợi cận Tết mới sắm.

Đến rằm mon Chạp thì mọi nhà bắt đầu làm dưa hành. Hành củ khổng lồ tròn, tải về dìm nước tro bếp 5 ngày, rồi bóc tách vỏ, cắt rễ, trộn muối; 2 ngày sau thì đổ nước dìm, mất 7-8 ngày nữa củ hành mới hết cay chuyển thành dưa chua dôn dốt. Dù không phải món chính, nhưng dưa hành là món ko thể thiếu bên trên mâm cỗ ngày Tết và được xếp vào 6 loại phẩm vật đặc trưng của Tết cổ truyền xưa: "Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh/Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ.”

Không khí Tết bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp khi bên nhà cúng ông Công ông Táo lên chầu Trời. Ngày 24 trở đi đã rộn chảy lắm rồi, trẻ con download pháo lẻ ở chợ về đốt chơi đì đùng ở Sảnh đình. Người lớn đi tạ mộ ông bà cụ kỵ; vệ sinh dọn bàn thờ tổ tiên; tổng vệ sinch nhà cửa, ngõ buôn bản... Từ 27 đến 30 mon Chạp, công ty đơn vị lo mổ lợn, gói bánh chưng, bánh tẻ, quấy trà lam, nấu kẹo lạc, làm cho bỏng mụn...

Chỉ bao gồm một số không nhiều gia đình quan lại cùng dân phố phường, thành thị là ăn Tết có cao lương mĩ vị đắt tiền, còn đại đa số người dân lấy bánh chưng, thịt lợn có tác dụng cơ bản để cúng và ăn Tết. Nhà đông người tốt tất cả điều kiện thì mổ một nhỏ lợn, bên ít người hoặc nghèo thì phổ biến nhau nhị, ba, bốn bên một nhỏ. Suốt những ngày từ 28 đến 30 mon Chạp tiếng lợn kêu eng éc khắp thôn ấp, các bến nước phía hai bên bờ sông kẻ lên người xuống dập dìu, chỗ này cọ lá dong, chỗ tê làm cho lòng lợn.

Quanh năm bữa ăn toàn là rau dưa, cà kiệu... Tết đến mổ bé lợn ra mới gồm điều kiện bày vẽ, trước cúng, sau ăn. Cái sỏ thường sử dụng gói giò gọi là giò thủ, đôi thăn giã nhuyễn gói giò lụa, cũng có nhà gói cả giò mỡ. Chả rán thì dùng thịt nạc giã nhuyễn nặn như chiếc đĩa, chả nướng thì thái miếng ướp hành nước mắm, ướp cả riềng mẻ nữa, vót tre làm xiên mỗi xiên 7-8 miếng.

Những khổ thịt tía chỉ xuất xắc nửa nạc nửa mỡ luộc qua mang đến cứng lại rồi thái thỏi bề ngang vài ba ngón tay, đem áp chảo. Sườn thì chặt quân cờ nướng chả vnai lưng hoặc tút ít xương có tác dụng chả chìa. Xương để hầm măng thô. Món nem thính gói lá ổi cũng nhiều đơn vị có tác dụng, vì có nó hương vị Tết mới đậm đà...

Bánh chưng là món ăn ngon, hạt gạo tự mình tạo sự chẳng cần đong đếm. Song ngặt một nỗi là chiếc nồi đồng luộc được cha bốn chục bơ gạo bánh, trong thôn chỉ gồm năm bẩy đơn vị nhiều sắm được.

Vì vậy phải mượn chuyền tay nhau, phải dạm trước với nhà chủ để còn sắp xếp. Có bên luộc bánh từ sáng sủa ngày 27, bên mượn cuối thuộc là chiều 30, tính đếm sao cho kịp trả nồi trước dịp gia chủ thắp hương đón giao thừa, tiếng pháo nổ rền mừng năm mới.

Chiều 30 Tết, đơn vị làm sao cũng cắm một cây nêu ở giữa Sảnh. Dùng cây tre nhỏ giỏi cây nứa còn bánh tẻ để nguyên ngọn quanh co như cần câu, buộc lá cờ đuôi nheo xanh đỏ hoặc túm lá dứa dại làm cho tín hiệu xin chào đón “ông bà ông vải” về ăn Tết, và để ngăn trừ ma quỷ.

Khâu chuẩn bị cuối thuộc là món tiền lẻ để phát vốn đến trẻ bé. Trước tiên là sáng mùng Một phát vốn mang đến bé cháu vào bên, sau đó bất cứ đứa trẻ nào đến chơi cũng được phạt vốn. Trường hợp bao gồm bổn phận phải đến chúc Tết các bậc vai vế bề trên, thì cũng cần sở hữu theo tiền lẻ để phạt vốn mang lại trẻ nhỏ.

Bên cạnh sắm sửa Tết mang đến đơn vị bản thân, người xưa còn chuẩn bị đồ lễ, biếu. Con cháu khi đã ra ở riêng rẽ, cho dù hun hút cách trở, cũng search về lo liệu biếu Tết cho ông, bà, phụ vương mẹ, nhiều không nhiều tuỳ hoàn cảnh sinh sống; học trò, mặc dù có trở thành ông nghè, ông cống, bia đá có đề thương hiệu thì cũng nhớ về thăm thầy cũ.

Có thể thấy, công việc chuẩn bị đến Tết nhiều công đoạn và vất vả là vậy, nhưng mọi người ai nấy đều vui mừng háo hức.

*
Chợ Hoa Hàng Lược. Ảnh: VGP

Nay: chơi Tết

Cuộc sống càng ngày càng đủ đầy đề xuất việc ăn uống trong ngày Tết hiện đã không còn thừa quan liêu trọng. Nếu như xưa cơ, cả năm chỉ đợi đến ngày Tết để được ăn miếng bánh trưng, thịt lợn, con kê... thì ni bánh trưng được phân phối quanh năm bên cạnh chợ, thịt cá là những thức ăn hàng ngày.

Xem thêm: Top 100 Món Ăn Đặc Sản Quà Tặng Việt Nam Đạt Chuẩn Châu Á, 8 Đặc Sản Quà Tặng Việt Nam Đạt Chuẩn Châu Á

Do đó, đây không còn là những món ăn đặc biệt, cơ bản trong ngày Tết nữa. Nhiều gia đình vẫn bảo trì việc gói bánh trưng nhưng chỉ là để vui, để đến bao gồm không gian ngày Tết.

Việc chuẩn bị Tết cũng không phải cầu kỳ, vất vả như trước. Mọi mặt mặt hàng từ hoa quả, bánh trái, thực phẩm, đồ uống... đều bao gồm sẵn, chỉ dành ra một, nhị buổi là bao gồm thể sắm đủ. Thậm chí, không cần ra chợ, chỉ vài ba cú click chuột giỏi đôi cuộc điện thoại đặt mặt hàng, mọi hàng hóa đều đến tay.

Tết ni, bên cạnh xu hướng về quê đón Tết của những người xa xứ, còn có xu hướng đi du lịch của những gia đình hiện đại. Nếu như trước đây, Tết là cơ hội để cho mọi người được ăn ngon mặc đẹp, thì nay, người ta dành riêng thời gian nghỉ Tết cho việc vui chơi giải trí, thăm thụ bạn bè tốt đi du lịch...

Tuy vậy, người Việt vẫn duy trì và gìn giữ nhiều đường nét đẹp văn hóa, phong tục, tín ngưỡng truyền thống như: tảo mộ, dọn dẹp trang trí bên cửa, cúng giao thừa, xin lộc, mừng tuổi (lì xì)...

Mặc dù có nhiều cụ đổi nhưng Tết Nguyên đán vẫn là ngày lễ cổ truyền lớn nhất, tưng bừng với nhộn nhịp nhất của người Việt; là dịp để mọi người cùng cả nhà hướng đến những giá trị tốt đẹp, đủ đầy, như: ăn ngon, mặc đẹp, nói điều hay, chúc nhau “vạn sự như ý”, “phân phát lộc vạc tài”… Đặc biệt, Tết là dịp quan tiền trọng để cả bên sum vầy, quây quần với mọi người trong nhà, thuộc đón một năm mới lành mạnh, hạnh phúc.

Những phong tục cổ truyền trong thời gian ngày Tết Nguyên đán

Trước cùng sau Tết Ngulặng đán, người Việt tất cả nhiều phong tục không giống nhau, tùy từng địa phương. Dưới đây là một số phong tục chủ yếu.

- Lễ cúng ông Công ông Táo

Ông Công là Thổ Công là vị thần cai quản đất đai. Ông Táo là thần bếp, hay Táo Quân, gồm hai ông, một bà, có trách nát nhiệm theo dõi mọi việc xảy ra vào gia đình rồi trình bào mang lại Trời. Năm nào cũng vậy, cứ vào ngày 23 tháng Chạp, nhà làm sao cũng thu dọn đơn vị cửa, bếp núc sạch sẽ rồi làm lễ cúng tiễn ông Táo lên trời, nhờ ông report những điều tốt đẹp để một năm mới an ninh với may mắn.

- Thăm mộ tổ tiên

Từ ngày 23 đến ngày 30 mon Chạp, nhỏ con cháu vào gia đình tề tựu đông đủ cùng mọi người trong nhà đi thăm, quét dọn mồ mả tổ tiên cùng đem theo hương đèn hoa quả để cúng, mời vong linc tổ tiên về ăn Tết với bé con cháu.

- Dọn dẹp, trang trí bên cửa

Để đón tết, mọi nhà dọn dẹp, sửa sang với trang trí công ty cửa thật đẹp. Tất cả các đồ dùng trong gia đình đều được dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ theo đúng nghĩa năm mới vật gì cũng phải mới. Thêm cây quất, cành đào (mai), câu đối… tạo nên không khí thêm sắc color, ấm cúng.

- Lễ Tất niên

Tất niên tất cả nghĩa là trả tất công việc của năm cũ. Theo phong tục, đến thời điểm tất niên, mọi người đều thu xếp thanh khô tân oán hết nợ nần, xoá bỏ những chếch mếch trong năm cũ để hướng tới một năm mới thuận hoà hơn.Vào chiều 30 Tết, sau khoản thời gian đã xong xuôi hoàn thành mọi công việc, gia đình chuẩn bị một mâm cơm cúng tổ tiên các cụ. Cùng với bánh chưng xanh, câu đối đỏ thì mâm ngũ quả là thứ ko thể thiếu bên trên bàn thờ của mỗi gia đình vào những này Tết. Không chỉ làm cho không gian cúng thêm ấm áp, hài hòa, rực rỡ, mâm ngũ quả còn thể hiện sinc động ý tưởng triết lý-tín ngưỡng-thẩm mỹ với là nơi gửi gắm ước nguyện của mỗi gia đình.

- Lễ giao thừa

Giao thừa là thời khắc linh nghiệm nhất của năm. Vào thời điểm giao thừa, các gia đình làm cho lễ Trừ Tịch để loại bỏ những điều không may mắn của năm cũ đi với đón lấy những điều tốt đẹp của năm mới đến. Đúng giao thừa, bên trên bàn thờ gia tiên thơm hương sương, đèn nến mỹ miều, những thành viên vào gia đình cung kính chắp tay lễ trước bàn thờ tổ tiên, cầu mong một năm mới an khang thịnh vượng, phân phát lộc phát lộc.

- Tục xông nhà

Theo phong tục, người xông nhà là người đầu tiên đến công ty sau giao thừa. Người ta tin rằng, người xông nhà đầu năm sẽ ảnh hưởng đến tương lai của chủ nhà vào cả năm mới, tuổi tác người xông đơn vị cũng khá quan tiền trọng. Vì thế, tức thì từ trước tết chủ nhà thường hẹn người quen biết, đẹp người đẹp nết, hợp tuổi để đến xông nhà mang đến bên mình.

- Phong tục chúc tết, mừng tuổi

Chúc tết xuất xắc mừng tuổi là những phong tục từ lâu đời để ước ao muốn những điều tốt lành nhất sẽ đến với mọi người. Theo lệ, thường thì vào mùng 1 con cái chúc tết ông bà, phụ thân mẹ. Ông bà, phụ thân mẹ cũng chúc lại con con cháu bằng một phong thiên lí tất cả tiền đi kèm. Tiền mừng tuổi thường là những tờ tiền còn mới, bởi vì người ta quan lại niệm rằng, năm mới đồ vật gi cũng phải mới mẻ thì một năm sẽ gặp được nhiều điều may mắn đến.

Trong những ngày đầu năm, thường thì từ ngày mùng 1 đến ngày mùng 3, mọi người đi thăm họ sản phẩm, thầy cô, bạn btrần để chúc những điều tốt đẹp nhất cho một năm mới đến./.