TÍNH CÁCH VĂN HÓA VIỆT NAM

Có không ít người đã bàn về tính cách vnạp năng lượng hoá fan đất nước hình chữ S Bộ, tuy vậy đều là những nhận xét rời rạc, cảm tính. Bài này nhằm chỉ ra tính hệ thống của các tính cách ấy vào không khí Nam Bộ cùng với trung tâm là miền Tây,

*

Tác giả: GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm, Đại học tập Quốc gia Tp. TP HCM.

Bạn đang xem: Tính cách văn hóa việt nam

I- CÁC TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN

1. Dẫn nhập

Có ko ít người đã bàn về tính cách văn uống hoá tín đồ nước ta Bộ, song đều là những nhận xét rời rạc, cảm tính, vày vậy còn thiếu sức thuyết phục. Bài này nhằm chỉ ra tính hệ thống của các tính cách ấy vào giới hạn không khí là vùng Nam Bộ với trọng tâm là miền Tây, với giới hạn thời gian đa số là trường đoản cú khi tín đồ Việt khai phá Nam Bộ (cụ kỷ 17) cho tới vào giữa thế kỷ 20 (hầu hết sự kiện xẩy ra trước nạm kỷ 17 hoặc trực thuộc tiến độ tiến bộ tất cả nhắc tới là để so sánh đối chiếu).

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này là phương thơm pháp hệ thống – loại hình kết phù hợp với phương pháp áp dụng bốn liệu dân gian và phương pháp định lượng. Về phương pháp sử dụng bốn liệu dân gian (ca dao, phương ngôn, thành ngữ, cửa hàng ngữ, v.v.) đề nghị nói thêm rằng vày bắt buộc đáp ứng nhu cầu phần đông nhu cầu của người tiêu dùng phải văn hoá dân gian có tính lưỡng khả: trong những lúc bao gồm câu tục ngữ khẳng định điều này thì thường cũng có câu phương ngôn không giống xác định điều trở lại. Vì vậy, khi áp dụng pmùi hương pháp này, Shop chúng tôi vận dụng tiến trình sau: khi thấy một tứ liệu dân gian với nội dung A thì không tạm dừng ở tứ liệu đơn chiếc này mà đôi khi (1) tìm kiếm toàn bộ những tứ liệu dân gian tất cả nội dung A giống như, và (2) kiếm tìm kiếm toàn bộ các bốn liệu dân gian gồm nội dung trở lại cùng với A. Nếu tác dụng tất cả con số tương đương thì ta bao gồm hiện nay tượng lưỡng khả cân (vd: Một giọt huyết đào hơn ao nước lã >). Còn nếu như tác dụng đến con số khác hoàn toàn rõ rệt thì ta gồm hiện tại tượng lưỡng khả lệch (vd: trong lúc có một câu phương ngôn (cội Việt) Một trăm phụ nữ không bởi hòn dái nam nhi, thì ngoại trừ câu tương xứng là Một trăm đàn ông ko bằng dái tai phụ nữ, còn tồn tại một loạt tư liệu dân gian khác khẳng định sứ mệnh của thanh nữ, như: Nhất vợ nhị trời; Ruộng sâu trâu nái ko bằng con gái đầu lòng; Tam nam giới bất phú, tđọng cô bé bất bần; Con hỏng trên bà mẹ, con cháu lỗi tại bà; Phúc đức trên mẫu; mục đích của chữ loại, v.v.). Chính khả năng có tần số mở ra cao hơn là kỹ năng đại diện thay mặt cùng đầy đủ cơ sở miêu tả đặc trưng tính giải pháp của văn hoá. Bên cạnh tính lưỡng khả, còn có chủ kiến nhận định rằng những tư liệu dân gian hài hước không tồn tại giá trị thực hiện. Lo xấu hổ này là không có đại lý, vì vui nhộn chỉ cần hình thức diễn tả, còn thực chất của đông đảo tứ liệu dân gian là phần đa phản ảnh hiện thực, vị vậy vấn đề chỉ nên tại vị trí ta thực hiện bốn liệu đó vào mục đích nào. lấy một ví dụ, giả dụ dùng câu ca dao Nam Bộ “Ra đi gặp mặt vịt cũng lùa, Gặp duim cũng kết, gặp mặt cvào hùa cũng tu” nhằm chứng minh rằng fan Nam Bộ “bạ gì làm cho nấy” thì không nên, bởi các hành vi ở chỗ này chỉ với vẻ ngoài, là phương pháp miêu tả hài hước một phđộ ẩm hóa học lòng tin là khả năng hễ, kĩ năng dễ dàng mê thích nghi, dễ dàng chuyển đổi chỗ làm việc, nghề nghiệp và công việc, v.v. (với không hề ít đổi mới thể khác nhau).

2. Nguồn gốc tính cách văn hóa fan toàn nước Bộ

Tính bí quyết văn hóa fan Việt Nam Bộ là thành phầm tổng thích hợp của bố nhân tố chính: truyền thống lâu đời văn hóa dân tộc bản địa Việt Nam tiếp đổi mới với văn hóa pmùi hương Tây trong bối cảnh tự nhiên – xã hội Nam Bộ.

Tính cách truyền thống của văn uống hoá Việt Nam, theo chúng tôi<1>, có năm đặc trưng chính: (a) Thiên về âm tính; (b) Ưa hài hòa; (c) Tính tổng hợp; (d) Tính cộng đồng; và (e) Tính linc hoạt.

Bối chình họa tự nhiên – xã hội của Nam Bộ được tạo bắt buộc bởi bốn hằng số:

Hằng số 1: Nam Bộ là chỗ gặp gỡ của những điều kiện tự nhiên thuận tiện: ngay gần xích đạo nhưng mà mùa hè không thực sự rét và độ ẩm nlỗi miền Bắc ở sâu vào lục địa, không thực sự thô và quanh năm không bao giờ bị bão to nlỗi miền Trung.

Hằng số 2: Nam Bộ là vị trí gặp gỡ của các tuyến giao thông mặt đường biển quốc tế: nước ta với Đông Nam Á; toàn nước cùng với quả đât pmùi hương Tây; bửa tía đường Tỉnh Thái Bình Dương – Ấn Độ Dương.

Hằng số 3: Nam Bộ là địa điểm chạm chán gỡ của cư dân các tộc người (Việt, Hoa, Chăm, Khmer…), đến từ khắp đa số miền đất nước (Bắc-Trung-Nam) và khu vực. Mức độ “tứ xứ” tối đa nước: Anh về Tỉnh Bình Định thăm phụ thân, Phụ Yên thăm bà mẹ, Khánh Hòa thăm em.

Hằng số 4: Vnạp năng lượng hoá Nam Bộ là sản phẩm của quá trình dương tính hóa trong không gian và thời gian. Nó là khâu sau cuối trong quy trình dương tính hóa trong không gian: từ Bắc qua Trung vào Nam. Nó cũng là khâu ở đầu cuối trong quy trình dương tính hóa trong thời gian: trường đoản cú lớp văn hóa bạn dạng địa qua lớp văn hóa chia sẻ với Trung Quốc đến lớp vnạp năng lượng hoá chia sẻ với phương Tây.

Tính cách văn hoá pmùi hương Tây ảnh hưởng tới Nam Bộ có: (a) tính mở, thoáng; (b) tính năng động; (c) tính thực dụng.

Ba nhân tố này tạo thành một hệ toạ độ, trong đó hình thành nên hệ thống năm biểu tượng tính cách văn uống hoá Nam Bộ: tính sông nước, tính bao dong, tinch năng động, tính trọng nghĩa, tính thực tế.

II- CÁC ĐẶC TRƯNG TÍNH CÁCH

1. Tính sông nước

Người Việt – tộc người chủ đạo của văn uống hoá Việt Nam – cư trú ở những vùng đồng bằng sông nước, tạo cần một thứ văn hoá nông nghiệp lúa nước, nền tảng của vnạp năng lượng hoá Việt Nam. Tây Nam Sở là vùng sông nước kênh rạch điển hình nhất. Địa hình sông nước và đồng bằng cộng với khí hậu nắng nóng và gió mùa tạo nên một Nam Bộ là khu vực gặp gỡ của những điều kiện tự nhiên thuận tiện.

Nơi gặp gỡ của những điều kiện tự nhiên thuận tiện, đồng thời cũng là vị trí gặp gỡ của những tuyến giao thông vận tải mặt đường biển quốc tế, bên trên nền tảng đặc trưng thiên về âm tính của tính cách dân tộc tạo thành TÍNH SÔNG NƯỚC của vnạp năng lượng hoá Nam Bộ: Mắm trước, đước sau, tràm theo ngay cạnh, Sau hàng dừa nước, ngôi nhà ai; Chồng chài, vợ lưới, con câu, Thằng rể đóng đáy, con dâu ngồi nò (ca dao Nam Bộ).

Tính sông nước dẫn cho các hệ quả sau:

Thđọng duy nhất là ở Nam Sở, đặc biệt là miền Tây, giao thông đường thuỷ khôn cùng phát triển. Kênh rạch được xem như là “lộ”, là “đường”. Nhà quan sát ra sông ngòi coi là “công ty khía cạnh tiền tảo ra lộ”. Trịnh Hoài Đức ghi nhận: “Ở Gia Định, nơi nào cũng đều có ghe thuyền, hoặc dùng thuyền làm nhà ở, hoặc nhằm đi chợ, hoặc để đi thăm người thân trong gia đình mê say, hoặc chngơi nghỉ gạo củi đi buôn bán khôn xiết thuận tiện. Ghe thuyền chật sông, hôm mai vận tải không ngớt, vì thế thỉnh thoảng đụng chạm nhau, bị hỏng sợ rồi hiện ra khiếu nại cáo” .

Tại Tây Nam Bộ có không hề ít một số loại ghe xuồng; nghề đóng và sửa ghe thuyền là nghề khôn cùng đặc biệt quan trọng cùng được trình độ chuyên môn hóa cao. Các thợ tốt tổ hợp vào những trại làm ghe hoặc trại sửa chữa ghe. Trại ghe Cần Đước (An Giang) hoặc trại sửa chữa thay thế ghe Nhà Bè là những cơ sở khôn cùng khét tiếng. Gia Định xưa cung cấp ghe cho tất cả đều vùng cực kỳ xa: hàng năm nhà buôn sinh sống châu Bố Chính (Quảng Bình) vào Gia Định đặt mua sắm và chọn lựa trăm loại thuyền Khủng mang ra bán lại. Vẽ đôi mắt thuyền là tục phải sinh hoạt Nam Sở .

Giao thông và pháp luật đều là những lĩnh vực mà Việt Nam nông nghiệp vốn rất kém tiến tới. Thế nhưng lại riêng vào lĩnh vực giao thông vận tải đường thuỷ thì ở Gia Định đang đưa ra phương pháp lệ đi trên sông trước cả châu Âu. Trịnh Hoài Đức ghi: “ghe thuyền bất luận gặp gỡ gió nước thuận xuất xắc nghịch, khi đi ngay gần nhau thì yêu cầu hô “bát”, ghe bản thân đề nghị đi qua hữu, ghe tê cũng yêu cầu đi theo mặt hữu, để cho thuận lái, thuận sào, nhằm điều khiển và tinh chỉnh mà lại tách nhau” .

Thứ nhì là thuỷ sản cùng những một số loại rượu cồn thực trang bị sông nước là thức ăn uống chủ lực của tín đồ Nam Bộ. Đồng bởi sông Cửu Long có tới rộng 200 nhiều loại cá, trong số ấy 30 như thể có mức giá trị kinh tế cao . Từ cá, fan ta chế biến thành tương đối nhiều món ăn uống không giống nhau theo hàng trăm giải pháp (luộc, kho, chiên, nướng, hấp, nấu nướng chua, thổi nấu ngọt, làm cho gỏi, làm chả, có tác dụng khô, làm cho mắm…). Cá lóc nướng trui tức thì trên trận bày lên lá sen cuốn nắn cùng với rau củ sinh sống chnóng muối hạt tiêu là biện pháp ăn đầy phong vị Nam Bộ . Má ơi, con vịt bị tiêu diệt chìm, Thò tay con vớt, cá lìm kìm cắn con (ca dao).

Cá đã tạo ra một món ăn uống ất phổ cập sinh hoạt Nam Sở là mắm. Trịnh Hoài Đức từng dìm xét: “fan Gia Định thích hợp nạp năng lượng mắm” . Bữa cơm trắng mắm của một điền chủ Nam Sở tiếp khách rất có thể cực kỳ tốn kém nhẹm. Mắm tôm chà Gò Công từng là vật tiến vua .

Ở Nam Bộ còn có nhiều số đông món ăn đặc sản sông nước khác như ếch, rùa, rắn, lươn… Ai cũng biết tới món lẩu lươn nổi tiếng. Trước trên đây, gần như bên hơi giả gầy yếu làm giết cá sấu để đãi khách; đuôi sấu luộc chnóng mắm nêm dùng với chuối chát là món ngon tuyệt nhất. Tại Nam Sở, vịt được ưa chuộng hơn hẳn so với kê, vì chưng vịt là nhiều loại gia gắng say mê hợp với môi trường sông nước. Hình ảnh đàn vịt với chíếc xuồng là cặp đôi bạn trẻ thêm bó. Ba món vào cỗ tam sanh của dân Nam Bộ thì đã có tới hai món sản phẩm sông nước rồi là cua và trứng vịt<2> .

Sông nước tạo yêu cầu một Nam Sở nhiều lúa gạo đến hơn cả có câu hò nổi tiếng: Hò ơ, Cái Răng, Ba Láng, Vàm Sáng, Phong Điền; Anh tất cả thương thơm em thì mang đến bạc đến tiền, Đừng cho lúa gạo, làng mạc giềng mỉm cười chê…

Thứ đọng ba là phương ngữ Nam Bộ siêu giàu các từ bỏ ngữ chỉ các sự vật dụng, tư tưởng tương quan mang đến nước mà trong tiếng Việt toàn dân không có. Chỉ tính riêng các từ đối chọi vẫn có: rạch, xẻo, láng, xáng, lung, bung, bưng, bàu, đìa (vị trí chứa nước); con quay lao, rượu cồn, bãi, bưng, biền, trấp (vùng đất bao gồm nước bao quanh); rong, nhửng, ương, giựt, ròng (sự tải của nước); ghe, xuồng, tam phiên bản, vỏ lái, tắc ráng (phương tiện đi lại vận chuyển)… .

Thứ đọng tư là sông nước đổi mới cơ sở, hình ảnh để diễn đạt tính cách con người. Trong Lúc người Việt miền Bắc nói chớ thấy sóng cả mà lại rã tay chèo thì người Việt ở Nam Bộ nói: Hãy cho kiên định câu cua, Dầu ai câu trạch, câu rùa mang ai. Người đàn ông Nam Bộ tỏ tình: Nước chảy liu riu, lục bình trôi líu ríu, Anh thấy em bé dại xíu anh thương. Để giãi bày tình cảm của mình, người bé gái Nam Bộ nói: Chiếc thuyền tê nói có, chiếc ghe nọ nói không, Phải đưa ra miếu ngơi nghỉ gần sông, Em thề một giờ đồng hồ kẻo lòng anh nghi.

2. Tính bao dung

Tính bao dong Nam Bộ có nguồn gốc từ tính tổng hợp và đặc trưng thiên về âm tính của truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống dân tộc bản địa, để vào bối cảnh nơi gặp gỡ của những điều kiện tự nhiên dễ dãi. Ba trong bốn hằng số văn hóa Nam Bộ đều mang tính chất tổng phù hợp rồi: Hằng hàng đầu (là nơi gặp gỡ của không ít điều kiện tự nhiên thuận tiện), hằng số 2 (là vị trí gặp gỡ gỡ của những tuyến giao thông đường biển quốc tế), hằng số 3 (là khu vực gặp mặt gỡ của cư dân những tộc người tới từ mọi phần đa miền tổ quốc và khu vực). Rau sinh sống Nam Sở là việc tổng đúng theo của tương đối nhiều một số loại rau<3>. Thịt kho Nam Bộ gồm thịt lợn kho với nước cốt dừa xiêm và hột vịt.

Tính bao dong làm cho những hệ trái sau:

Thđọng độc nhất vô nhị là vào thời khai phá, những tộc người ở xen cho nhau nhưng mà vẫn thỏa thuận và tôn kính phong tục tập cửa hàng của nhau. Theo Trịnh Hoài Đức trong Gia Định thành thông chí: “Gia Định là khu đất phương thơm Nam của nước Việt. lúc mới khai quật, giữ dân nước ta cùng người kiều ngụ nhỏng bạn Đường , bạn Cao Miên, fan Tây phương, tín đồ Phú-lang-sa , bạn Hồng Mao , Mã Cao, fan Đồ Bà làm việc lẫn lộn, cơ mà về y phục, lý lẽ thì fan nước như thế nào theo tục nước ấy” .

Thđọng hai là các tôn giáo sự so sánh vẫn tôn kính nhau và thuộc tồn tại cùng với tỷ lệ cao nhất nước. Ngay từ bỏ thời Phù Nam đang bao gồm sự hài hòa đạo Phật với đạo Bà-la-môn; trong đạo Bà-la-môn, fan Phù Nam tổng vừa lòng hai thần Visnu và Siva thành thần Harihara cùng với đầu nhì nửa, một ít là phương diện Siva với nửa tê là khía cạnh Visnu . Thời bạn Việt, dung hòa Tam giáo với tín ngưỡng dân gian. Lục Vân Tiên xuất thân là Nho sinch, khi gặp mặt nàn thì nương dựa vào cửa Phật, được ông Cọp và Sóng Thần cứu góp (tín ngưỡng dân gian), rồi ở đầu cuối được Tiên ông (Đạo) chữa trị mắt sáng lại. Lúc bấy giờ thì hài hòa hầu hết tôn giáo: đạo Phật, đạo Thiên Chúa, đạo Tin Lành, đạo Bà-la-môn, đạo Hồi, đạo Hoà Hảo, đạo Cao Đài. Nam Bộ là khu vực gồm số lượng tôn giáo đa dạng và phong phú độc nhất vô nhị nước.

Thứ đọng cha là người đất nước hình chữ S Bộ dung nạp được những tính phương pháp trái ngược nhau với biên độ hơi rộng: Làm thì có tác dụng bị tiêu diệt thôi, nghịch thì chơi xả nhẵn. Thương thì thương mút ít mùa, ghét thì ghét mãn kiếp. Khi ko ưng thì nạy mồm cũng không nói, dịp sẽ thuận tình thì mnghỉ ngơi tâm thuật cho xem. Lúc có thì cơm trắng con kê cá gỏi đãi bạn, Khi túng thì cháo hoa rau mắm cũng chấm dứt. Ăn lạt thì thiệt lạt (cua luộc, cá luộc, tôm luộc…) mà mặn thì thiệt mặn (mắm nguyên ổn chất). Hệ quả này làm đến tính cách Nam Bộ có phần cực đoan, khác hẳn với tính ưa hài hoà, nmong đôi (Làm trai nmong nhị mà nói) của người Việt truyền thống và Bắc Bộ.

3. Tính năng động

Tính năng động của nguời đất nước hình chữ S Bộ là một đặc tính rất tiêu biểu. Trong bối chình ảnh một vào những hình tượng cơ bản của văn uống hoá truyền thống Việt Nam là thiên về âm tính, tính năng động là phẩm vật sự kết hợp của một loạt yếu tố.

Thứ nhất, Mặc dù thiên về âm tính, tuy nhiên người Việt truyền thống cũng đã có sẵn tính linh hoạt, mặc dù đó là cái linc hoạt “cò con”, lanh lợi, biến báo. Song không có cái linch hoạt từ trong máu thịt ấy của người Việt thì không thể có tính năng động Nam Bộ hôm nay. Có thể nói, kỹ năng hễ là bước phát triển mới của tính linh hoạt truyền thống nghỉ ngơi địa bàn Nam Bộ.

Thứ nhì, tính tổng hợp truyền thống cuội nguồn của văn hóa dân tộc bản địa, toàn thể lợi thế là nơi gặp gỡ của các tuyến giao thông đường biển quốc tế, chỗ gặp gỡ của cư dân nhiều tộc người, cùng các yếu tố khác đã góp phần quan lại trọng tạo yêu cầu tính năng đọ̉ng.

Thứ ba, tính năng động hơn đâu hết thừa hưởng được lợi thế của việc Nam Bộ là sản phầm của quy trình dương tính hoá: Nam Bộ là khu vực chạm chán gỡ của tía trục chuyển dịch trường đoản cú tĩnh cho tới đụng – trục chủ thể, trục thời gian và trục không gian.

Trên trục chủ thể, có thể nói những lưu giữ dân đầu tiên từ miền Trung đi vào Nam Bộ là những hạt như thể được chọn lọc tự nhiên một cách đặc biệt: Họ hoặc là những người thuộc tầng lớp cùng đinch nghèo khó cơ mà sáng ý, những kẻ tù tội, hoặc là những người thuộc tầng lớp trí thức bất đắc chí – trong bất cứ trường hợp nào, tất cả họ đều có một điểm giống nhau là chính trực, ngang tàng. Họ là những người dương tính nhất trong số nhữnng người Việt Nam âm tính.

Trên trục thời gian, từ thừa khứ đọng xa là âm tính (bởi quá trọng tình đề xuất đóng cửa để bảo tồn, kiểu ta về ta tắm ao ta), qua thừa khứ đọng sát là hợp lý chủ yếu về âm tính (trọng tình rộng lý, trọng bình ổn hơn cải tiến và phát triển, mang bảo đảm làm cho chủ yếu, kiểu giấy rách bắt buộc giữ lại lấy lề), đến hiện tại là hài hòa và hợp lý có khuynh hướng thiên về dương tính (trọng có lý bao gồm tình, chính sách Open, coi cải cách và phát triển là chính).

Xem thêm: Cảnh Đẹp Krông Bông Từ A Đến Z!, 2 Địa Điểm Du Lịch Tại Huyện Krông Bông

Trên trục không gian, ban đầu trung vai trung phong hễ nằm nghỉ ngơi Bắc Bộ (văn hoá Đông Sơn, vnạp năng lượng hoá Đại Việt); đến thời Nguyễn trung trung khu đụng chuyển vào Trung Bộ (kinh kì Huế, các thành phố cảng ven biền miền Trung); bây giờ với kinh tế thời mở cửa, trung trung tâm đụng nằm sống Nam Bộ (điển hình là Tp. HCM và Đông Nam Bộ).

Sự hình thành văn uống hoá Nam Bộ, vào cả thời gian lẫn không khí, đã gặp tính mở – thoáng và tính năng động của phương thơm Tây. Về không gian, Nam Bộ là cửa ngõ của Việt Nam tiếp xúc với các luồng giao thông đường biển từ phương thơm Tây tới. Về thời gian, thời điểm hình thành vnạp năng lượng hoá Nam Bộ trùng với thời điểm văn hoá pmùi hương Tây thâm nhập vào Việt Nam, mà địa điểm đầu tiên rạm nhập vào chính là Nam Bộ.

Tính năng động Nam Bộ có biểu hiện rất đa dạng.

Trmong hết, nó thể hiện ở khả năng dễ dàng biến đổi cách sống. Những tín đồ Việt bỏ quê hương ra đi là sẽ gật đầu cuộc sống đầy biến động, họ từ quăng quật cuộc sống thường ngày khnghiền kín đáo trong những luỹ tre làng mạc Bắc và Trung Bộ để ở giữa những làng xóm msống Nam Bộ, chỗ không có luỹ tre, cánh cổng; nhà cửa ko tụ lại mà tản ra dọc từ phần nhiều bé kênh, nhỏ lộ để nhân thể có tác dụng ăn.

Thứ nhị, nó thể hiện ở khả năng dễ dàng biến hóa chỗ ở. Với bản chất nông dân, người Việt dù Bắc tốt Nam đều có nguyện vọng muốn lặng ổn làm ăn (hội làng ở khắp mọi khu vực đều có lễ “kỳ yên” – âm phát âm chệch của “mong an”), Vào Nam Bộ, họ cùng nhau lập làng, ổn định cuộc sống. Song nếu nhỏng cuộc sống đó có chỗ không thỏa mãn thì họ rất dễ dàng di chuyển đi tìm địa điểm khác, bởi lẽ đã di chuyển cả một chặng đường dài từ miền Trung vào còn được, thì di chuyển thêm chút nữa ăn nhằm gì! Khác hẳn văn hoá Bắc Bộ coi rẻ dân ngụ cư, văn uống hoá Nam Bộ khen ngợi những con người bản lĩnh, dám chấp nhận di chuyển: Làm trai mang đến xứng đáng yêu cầu trai, Phú Xuân cũng trải, Đồng Nai đã từng. Theo Léopold Pallu trong “Histoire de l’expédition de Cochichine en 1861” (Paris, Hachette, 1864), “Tại Nam Kỳ, một làng có thể tan tung vào tay anh với tốc độ nkhô cứng nlỗi lúc nó quy tụ lại… Một gia đình ra đi với bọn trâu sống phía đằng trước, có theo rất nhiều đồ dùng ít ỏi của mình bên trên một loại xe cộ hoặc một loại thuyền. Và do đi khắp nơi đều sở hữu khu đất nhằm tLong trọt với cây cỏ nhằm dựng đơn vị, hiếm khi chúng ta bị lo ngại bởi vì những vụ việc ăn ở” .

Thứ bố, nó thể hiện ở khả năng dễ dàng chuyển đổi nghề nghiệp: Ra đi gặp mặt vịt cũng lùa, Gặp duyên ổn cũng kết, chạm chán ca tòng cũng tu; Ra đồng gặp mặt vịt thì lùa, Gặp giật thì tiến công, gặp ca dua thì tu.

Tính năng động dẫn tới các hệ trái sau:

Hệ trái thứ nhất của tính năng động là khả năng dễ dàng tiếp nhận loại mới. Trong ẩm thực, những món nạp năng lượng nhỏng lẩu, mì xào, hủ tiếu xào là hấp thụ của người Hoa; số đông món càri dê, càri con gà là kết nạp từ bỏ người Chăm Hồi giáo. Trong phong tục, tín đồ Việt cũng hỏa thiêu cùng gửi tro trong tháp cvào hùa theo cách của người Khmer; fan Khmer cũng chôn huyệt đất theo cách của người Việt. Trong tôn giáo tín ngưỡng, ngoài các đạo Cao Đài, Hoà Hảo, ngưởi Nam Bộ còn chấp nhận cả những đạo kỳ dị nlỗi đạo Dừa, đạo Chuối, đạo Ngồi… Đa số gần như nguyên tố bắt đầu chào đón tự phương Tây phần đa qua Nam Bộ mà vào VN. Đây là chỗ tất cả trào lưu Âu hóa áo quần sớm nhất nước cùng với bộ veston, sơ ngươi cổ động, cổ treo cà vạt, chân đi giày mõm ngóe. Ông Địa Nam Bộ cũng thuận lợi theo thời mà lại chuyển qua hút thuốc đầu thanh lọc ba số, uống cà phê điểm tâm…

Hệ quả thứ nhì của tính năng động là tính trí tuệ sáng tạo. Do linch hoạt đề nghị dòng bắt đầu thu nhận vào mau lẹ được cách tân, mê say nghi. Thời Phù Nam, một số trong những tượng Di Lặc, Quan Âm đã được địa phương hóa bằng cách mang lại có xà rông bít cho tới đùi hoặc hết chân . Sở trang phục đón nhận của fan Malaixia được cải biên bằng áo download nút ít thân và quần hai ống thành bộ “bà ba” mang đến mê say phù hợp với phong thổ Nam Sở. Trong đem đến, những mức sử dụng nhỏng “nóp”, “cà ràng” (bếp lò) vốn của người Khmer đã làm được người Việt thực hiện và cải tiến thành công xuất sắc cầm của chính bản thân mình.

Hệ quả thứ tía của tính năng động là sự cải tiến và phát triển của thương nghiệp. Do địa điểm đặc biệt nằm ở giao điểm của các luồng giao thông (hằng số 2) mà từ thời Phù Nam, thương thơm nghiệp sẽ siêu vinh hoa. Lương thỏng viết: “các quốc tế biên chình họa đi lại mua sắm khôn xiết thường xuyên xuyên… Chợ làm việc đó là chốn Đông Tây giao hội; hàng ngày gồm rộng vạn người”. Tấn thư cũng viết:”Thuế má trong nước được trả bằng xoàn, bạc, ngọc trai, trầm hương” . Trong Khi truyền thống Bắc Bộ coi nghề buôn là xấu thì bạn Nam Bộ đồng ý và khuyến khích buôn bán: Đạo nào vui bằng đạo đi buôn, Xuống biển khơi lên nguồn, gạo chợ nước sông. Nhờ vậy mà khiến cho được một nền ghê tế sản phẩm hóa sớm nhất nước (Nam Kỳ là trung trung ương buôn bán, gửi lúa gạo đi khắp nơi).

Hệ quả thứ bốn của tính năng động là khả năng dám làm ăn uống mập. Đây là địa điểm tiếp nhận kinh tế Thị trường trước tiên, là địa điểm “xé rào” “bung ra” đầu tiên. Phần mập rất nhiều công ty trương mập trong công nghiệp hóa, tân tiến hóa non sông số đông xuất xứ từ Tp. Hồ Chí Minh và Nam Bộ.

4. Tính trọng nghĩa

Tính trọng nghĩa của bạn đất nước hình chữ S Bộ bắt nguồn từ tính trọng tình (một Sản phẩm của hình tượng thiên về âm tính) và tính cộng đồng của truyền thống lâu đời văn hóa truyền thống dân tộc, đặt vào bối cảnh địa điểm chạm mặt gỡ của người dân các tộc người.

Tính trọng tình hình thành trong môi trường xung quanh làng xã khép kín của Bắc Bộ với những người sinh sống ổn định, quen biết nhau rất rõ, mong muốn cứu giúp hỗ trợ lẫn nhau. Trong khi đó thì Nam Sở là khu đất của dân tđọng xứ đọng, con người xa lạ biết nhau, mà lại cũng có nhu cầu cứu giúp trợ giúp cho nhau, vì vậy cửa hàng của quan hệ tình dục giữa họ ở phía trên ko phải tình nhưng là nghĩa. Hơn thế nữa, Nam Bộ còn là đất của những lưu dân nghèo đói, những người đi đày vô sản (khác với nông dânBắc Bộ hữu sản), bởi vậy mà người Nam Bộ liều lĩnh, đầy nghĩa khí, bởi vậy mới hình thành phải tính trọng nghĩa khinc tài.

Người nông dân Nam Bộ hay uống tiết nạp năng lượng thề, hay kết nghĩa huynh đệ đồng sinc đồng tử. Họ coi tử vong “vơi tựa lông hồng”, có khí thế ngang tàng độc nhất vô nhị phá sơn lâm, hai đâm hà bá. Lục Vân Tiên tay không bẻ cây tiến công giật để giải bay Nguyệt Nga (người Nam Bộ rất thích và thuộc “Lục Vân Tiên” chính là do tính trọng nghĩa này). Anh hùng Nguyễn Trung Trực khảng khái: “Bao giờ đồng hồ không còn cỏ nước Nam, thì dân Nam new không còn tín đồ đánh Tây”.

Tính trọng nghĩa khinc tài khiến người Nam Bộ coi vơi chi phí tài, của nả vật chất: Theo nhau mang đến trọn đạo ttránh, Dẫu không tồn tại chiếu trải tơi mà ở. Trong tình yêu người Nam Bộ rất quyết liệt cùng ngang tàng: Dao ptốt kề cổ, tiết đổ không màng, Chết tôi tôi chịu đựng, buông cô gái không buông; Đó đi tu, phía trên xin ở sãi, Ăn đĩa tương ca tòng trọn ngãi thuộc nhau; Đôi lứa ta tmùi hương nhau, thương ngây ngô tmùi hương dột, Thương bỏ da óc, thương thơm tróc da đầu, ngủ đi thì chớ, tỉnh dậy lại thương thơm. Người đàn ông Nam Bộ khá liều lĩnh: Gió chuyển buồn ngủ lên bờ, mùng cô em tất cả rộng lớn, mang lại ngủ dựa vào một đêm; Nước Láng Linh tan qua Vàm Cú, thấy bộ em chèo cặp vú muốn hun; Rượu ngon dòng cặn cũng ngon, Thương em bất luận ông chồng con mấy đời. Người con gái cũng bất tử không kém: Cầu cao, ván yếu hèn, bước rung, Anh thương thơm em thì thương đại, hổ ngươi ngùng thì đừng thương; Anh về em nỗ lực vạt áo em la thôn, Phải để chữ thương thơm chữ nhớ thân đàng lại mang lại em; Dao ptuyệt chín ngọn gàng, em bắt trọn tất cả một mình, Ckhông còn em chịu đựng chết, biểu buông mình em ko buông; Anh gồm chi phí dư mang lại em một đồng, Em về cài đặt gan công, mật cóc dung dịch ck rồi em theo anh.

Hệ quả thứ nhất của tính trọng nghĩa là tính hào hiệp, sinh sống hết mình, sẵn sàng chuẩn bị đùm quấn, sẻ chia, kiểu bây giờ bao gồm tiền thì dốc túi đãi nhau, mai sau thiếu hụt thì tính sau. Bởi người Nam Bộ có tính hào hiệp, ưng ý thao tác thiện nên đất Nam Bộ mới là nơi tất cả ý tưởng phát rượu cồn trào lưu “xây nhà tình nghĩa” (từ năm 1982), “xóa đói bớt nghèo” (từ năm 1992). Cầu truyền họa “Tết làm điều hay” đấu giá cây đào, cây mai mang tiền giúp bạn nghèo ăn tết là do Đài truyền hình Tp. HCM HTV tổ chức 2 năm liền (2007-08) nghỉ ngơi hai đầu Hà Nội và Tp. TP HCM, những người dân trả giá chỉ cao nhất, rộng rãi nhất là các người kinh doanh phía Nam.

Hệ quả thứ nhị của tính trọng nghĩa là tính hiếu khách hàng. Do trọng nghĩa, hào hiệp, lại được thiên nhiên ưu tiên, trong những khi lại đất rộng người thưa buộc phải bất kể tín đồ Việt làm sao mang lại đó cũng đều là bạn. Đại phái mạnh tốt nhất thống chí có viết về người Nam Bộ: “Ưu đãi khách không nói tốn phí”. Theo ghi chép của Trịnh Hoài Đức thì “Tại Gia Định tất cả khách cho đơn vị, thứ nhất gia nhà dâng trầu cau, sau dưng cơm trắng bánh, tiếp đãi trọng hậu, ko nói người thân sơ thân quen lạ, tông tích nơi đâu, ắt phần lớn khoan hấp thụ hậu đãi, do đó bạn đi chơi ko yêu cầu rước tiền gạo theo” .

Hệ quả thứ ba của tính trọng nghĩa là tính trực tiếp thắn, bộc trực. Người Nam Bộ nghĩ về sao nói vậy, không thực sự duy trì kẽ, xung quanh teo úp msinh hoạt, quanh co nhỏng người Bắc Bộ: Ví dầu cầu ván đóng góp đinh, Cầu tre vắt vẻo lồi lõm khó đi, Khó đi mượn bát ăn uống cơm, Mượn ly uống rượu, mượn đàn kéo nghịch. Họ yêu thương trung ghét nịnh; phò trung pphân tử nịnh; phò chánh trừ tà; oán thù tách biệt (ss trào lưu tri ân đền ơn đáp nghĩa sau 1975). Người Nam Bộ có tác phong rõ ràng, xong khoát: nói nlỗi rựa chém nhẹm xuống đất; tạo nên sự làm cho, đùa ra chơi; làm cho thì làm tới chết vứt, còn ăn uống chơi thì buộc phải xả láng bắt đầu xứng đáng mặt; chính bởi vậy mới có cái văn uống hoá nhậu tới xỉn, “dô trăm phần trăm”!

5. Tính thiết thực

Tính thiết thực của fan cả nước Bộ tất cả bắt đầu tự tính thiết thực (một phẩm vật của biểu tượng thiên về âm tính) của truyền thống văn hóa dân tộc (Ttránh tấn công còn tránh miếng ăn; Có thực new vực được đạo) kết hợp với tính thực dụng của truyền thống văn uống hoá phương thơm Tây.

Tính thực tế Nam Bộ biểu hiện ở việc trọng văn bản rộng hình thức: Người Nam Sở ăn, mặc, nghỉ ngơi, tư duy, giao tiếp đều siêu mộc mạc, giản dị và đơn giản, không cầu kỳ: Tmùi hương em chả biết nhằm đâu, Để vào chiếc hũ rất lâu lại dòm. Sách Đại phái nam nhất thống chí ghi: “Sĩ phu ham mê xem sách cốt yếu để làm rõ nghĩa lý và lại lề mề văn từ” . Thơ Lục Vân Tiên được được thích thú rộng rãi mặc dù không chau chuốt là vì có ngôn từ tương xứng.

Tính thiết thực Nam Bộ còn biểu hiện ở việc trọng cụ thể rộng trừu tượng: Dân ca Nam Bộ lấn sân vào đầy đủ chủ thể rất ví dụ, gần gụi như Lý nhỏ sáo, Lý ngựa ô, Lý bé cua, Lý con lươn, Lý con mèo, Lý bánh ít, Lý mẫu kéo, Lý vá áo, v.v. Trong chạm trổ trang trí tất cả xu thế dùng đông đảo động vật, hoa lá gần gụi với cuộc sống đời thường mỗi ngày (nlỗi con cua, con cá…) ráng đến đầy đủ con vật vào bộ tứ linch kinh điển. Trong tiếp xúc, tín đồ Nam Bộ yêu thích biểu đạt một cách ví dụ và sinh động: kéo cái rẹc, tát mẫu bốp; quá chừng thợ mộc, vượt trời vượt đất, không còn chỗ chê, hết biết luôn… Giàu hình ảnh: tình nhân nhí (nhân đức nhỏ tuổi), mánh mung (thủ đoạn), hết sẩy (tuyệt nhất hạng), xả láng (hết cỡ), mệt mỏi nghỉ (sẽ đời), không còn xí quách (kiệt sức), cắn hít (ăn hút), quậy (phá); mát ttránh thổ công, tùm lum tà la, bố trợn cha trạo, không còn trơn tuột không còn trọi…

ngay khi vị thần Nam Bộ điển hình là ông Địa cũng rất thực tế, dân dã: Ông mang áo bà cha ko gài nút, phanh bụng, chkhông nhiều khăn uống xéo, gắng quạt mo, thuốc lá rê, nạp năng lượng chuối sứ, ăn xoài, v.v. Ông rất yêu thương đời cùng dễ tính, tốt cười cợt.

Hệ quả thứ nhất của tính thiết thực là xu thế đơn giản dễ dàng hóa trong biểu trưng ước lệ nghệ thuật: Nghệ thuật ngôn từ Nam Bộ phát triển tối đa kiểu biểu tượng ước lệ sinh sống dạng xúc tiến đồng âm, sát âm: Mâm ngũ quả gồm mãng cầu + quả sung + quả dừa + đu đủ + quả xoài với ý nghĩa “cầu sung toàn vẹn xài”. Trong phong tục hôn nhân ăn bánh hỏi giúp thấy nhà gái có ưng gả nhỏ không; lúc quá trình đang xong xuôi, ăn bánh xếp hoặc dọn món suông ý niệm quá trình sẽ dàn xếp xong xuôi; dọn bánh rán nhằm rất nhiều người ráng sức. Lúc đầy tháng bé gái thì nạp năng lượng chè viên để lớn lên bé có duyên!

Hệ quả thứ nhì của tính thiết thực là tinh thần trọng võ, trọng làm ăn mua sắm rộng văn chương thơm. Cuộc sinh sống đầy bất trắc (cọp beo, giặc cướp) phải buộc phải tất cả mức độ khỏe: Lục Vân Tiên song học trò mà lại xuất xắc võ. Tính từ bỏ Gia Long cho thân thời Tự Đức, sách Đại nam giới duy nhất thống chí liệt kê được 26 nhân thiết bị Gia Định, trong những số đó có 13 võ tướng mạo với 12 quan văn (ở Bắc Bộ vì chưng truyền thống trọng văn mà trong suốt lịch sử, quan vnạp năng lượng luôn luôn nhiều rộng quan lại võ một cách áp đảo). Lưu dân vào Nam Bộ đa số là dân nghèo, không hẳn nhằm học tập nhưng là để gia công ăn: Nhân đưa ra sơ tay rờ cơm để nguội, Tính phiên bản thiện tại chiếc miệng đòi ăn uống.

Hệ quả thứ ba của tính thiết thực là tính trọng hài hước thanh thanh rộng triết lý sâu xa. Người Nam Bộ thích hợp kịch “trong bên không tính phố” rộng kịch tư tưởng, chủ yếu luận. Thích nói xạo, nói dóc, nói trạng đơn giản nhẹ nhàng kiểu chuyện ông Ó sinh hoạt Bến Tre, cthị xã Ba Phi sinh hoạt Minh Hải (cọp xay lúa, heo đi cày…) chứ không thâm thuý như chuyện Trạng Quỳnh, Trạng Lợn Bắc Bộ.

Hệ quả thứ tư là tính vừa buộc phải. Làm vừa phải: Cầu sung toàn vẹn xài. Nhu ước vừa phải: chỉ cần cnhị rượu cùng với vài ba trái ổi xanh cũng hoàn toàn có thể nhậu cùng nhau cả buổi được rồi. Ngay cả tiêu chuẩn chọn chồng cũng vừa phải: Củi khô dễ dàng đun nấu, ông xã xấu dễ xài. Chấp nhận chiếc xấu vừa phải: Ai đi đâu đấy hỡi ai, Tôi đi download rượu mang đến ông xã tôi say, Chồng say thiệt khổ lắm nuốm, Khổ thì tôi Chịu đựng, rộng ai không ông chồng. Thị hiếu vừa phải: ham mê “cthị xã vào bên ngoài phố”, cải lương mùi hương mẫn rộng kịch, phyên tư tưởng sâu sắc phải kiên cường mệt óc. Học hành vượt qua vừa cần, đủ dùng thì thôi, ít người say mê học cao (xét theo hai tiêu chuẩn là “số người có trình độ ĐH trở lên” và “tỷ lệ nhập học của các cấp giáo dục” thì miền Tây Nam Bộ phần đa đứng thứ 8 trong tổng thể 8 vùng của toàn quốc ).

Tính vừa phải này thoạt nhìn có vẻ giống tính ưa hài hoà của người Việt truyền thống và Bắc Bộ, tuy vậy thực ra là khác: ưa hài hoà là dù đang ở trạng thái thấp rộng tốt cao hơn nữa thì cũng bỏ để hướng về chỗ giữa; còn vừa phải là từ thấp vượt qua đến một chỗ nhất định thì chấp nhận dừng lại, ko vượt qua nữa.

Tính vừa bắt buộc cùng môi trường sống thuận tiện dẫn đến hệ quả thứ năm là tâm lý tạm bợ, cho đâu tốt mang đến đó, sống hôm nay không bắt buộc tính ngày mai. Một fan giẫm xích lô tìm từng đồng, nhưng được đồng làm sao vẫn tiêu không còn đồng ấy, ko cần dành dụm, nạp năng lượng không còn rồi tìm tiếp sau. Sáng sáng vẫn chsinh hoạt “má sắp nhỏ” thuộc người quen biết con ra ngồi quán. Chiều chiều, vẫn “lai rai” nhâm nhi ly bia cùng với bịch đậu phụng, tôm thô, củ kiệu: Vô bốn đi!

*

Hệ thống năm biểu tượng tính cách văn uống hoá fan nước ta Bộ với các hệ quả của bọn chúng được trình diễn vào bảng sau:

Stt

ĐẶC TRƯNG

HỆ QUẢ

1.Tính sông nước1. Giao thông đường thuỷ siêu vạc triển2. Thuỷ sản và rượu cồn thực đồ vật sông nước là thức nạp năng lượng công ty lực3. Phương ngữ Nam Bộ cực kỳ giàu các tự ngữ chỉ các sự đồ gia dụng, tư tưởng liên quan mang lại nước4. Sông nước thay đổi cửa hàng, hình hình ảnh để diễn đạt tính phương pháp bé người
5.Tính bao dung1. Các tộc người sống xen lẫn nhau mà lại vẫn bằng lòng với kính trọng phong tục tập quán của nhau2. Các tôn giáo khác nhau vẫn tôn kính nhau và cùng trường tồn cùng với tỷ lệ tối đa nước3. Dung nạp được số đông tính biện pháp trái ngược nhau cùng với biên độ tương đối rộng
4.Tính năng động1. Khả năng dễ dàng đón nhận loại mới2. Tính sáng sủa tạo3. Sự cải tiến và phát triển của thương thơm nghiệp4. Khả năng dám có tác dụng ăn lớn
5.Tính trọng nghĩa1. Tính hào hiệp, sống không còn mình, chuẩn bị đùm bọc, sẻ chia2. Tính hiếu khách3. Tính thẳng thắn, bộc trực
4.Tính thiết thực1. Khuynh hướng dễ dàng hóa vào đặc trưng ước lệ nghệ thuật2. Tinh thần trọng võ, trọng có tác dụng ăn uống sắm sửa rộng văn chương3. Tính trọng hài hước dìu dịu hơn triết lý sâu xa4. Tính vừa phải5. Tâm lý tạm bợ

Hệ thống năm biểu trưng này theo chúng tôi là cần và đủ để xác minh tính cách văn hoá tín đồ toàn nước Bộ. Chúng đủ điển hình để bỏ ra phối mọi biểu hiện tính cách vnạp năng lượng hoá khác.

Mối quan lại hệ giữa hệ thống năm hình mẫu tính cách văn hoá fan VN Bộ với những nguồn cội của nó là hệ thống năm tính cách của văn uống hoá Việt Nam, bốn hằng số tự nhiên – xã hội Nam Bộ và ba đặc điểm của vnạp năng lượng hoá pmùi hương Tây ảnh hưởng đến Nam Bộ, có thể trình bày vào hình sau:

*

————————————

Tài liệu trích dẫn:

1. Nguyễn Công Bình… 1990: Nguyễn Công Bình, Lê Xuân Diệm, Mạc Đường: Vnạp năng lượng hoá và người dân đồng bằng sông Cửu Long. – H.: NXB KHXH.2. Thạch Phương… 1992: Thạch Phương thơm, Hồ Lê, Huỳnh Lứa, Nguyễn Quang Vinh: Văn hoá dân gian người Việt ở Nam Bộ. – H.: NXB KHXH.3. Trần Ngọc Thêm 2001: Bản sắc văn hóa Việt Nam trước ngưỡng cửa ngõ thiên niên kỷ bắt đầu. – Trong sách: Văn hóa nước ta – đặc thù và giải pháp tiếp cận (Lê Ngọc Tsoát chủ biên), NXB giáo dục và đào tạo, tr. 292-301.4. Trần Ngọc Thêm 2007: Khu vực Nam Bộ và tình hình nghiên cứu KHXH&NV Nam Bộ. – http://www.vanhoahoc.edu.vn/site/index.php?option=com_content&task=view&id=81&Itemid=745. Trần Vnạp năng lượng Giàu… 1998: Trần Văn Giàu, Trần Bạch Đằng: Địa chí vnạp năng lượng hoá Thành phố Hồ Chí Minc, tập IV: Tư tưởng và tín ngưỡng. – NXB Tp. Sài Gòn.6. Trần Xuân Ngọc Lang 1995: Phương ngữ Nam Bộ. – H.: NXB KHXH.7. Trịnh Hoài Đức 1820/1998: Gia Định thành thông chí. – H.: NXB Giáo dục (phối hợp với Viện Sử học).

————————————

Crúc thích:

<1> Về hệ thống tính cách văn uống hoá người Việt, xin xem: .<2> Món thứ bố là thịt heo luộc.<3> Rau thơm, rau xanh cải, rau càng cua, rau xanh cột, rau xanh dừa, rau đắng, rau củ nghể, rau ngổ, rau xanh muống; lá vệt, lá me, lá nghệ; đọt chiếu, đọt vừng, đọt xoài; giá; bông súng; bắp chuối; trái xoài, trái khế, trái bần chín…